کراد فاندینگ یا تأمین مالی جمعی یعنی جمع کردن پول یک طرح مشخص از تعداد زیادی سرمایهگذار، از طریق سکوهای دارای مجوز فرابورس. در ایران بیشتر طرحها از نوع مشارکتیاند؛ سرمایهگذار در سود طرح شریک میشود و در پایان دوره اصل پول و سود را پس میگیرد، بیآنکه سهامدار شرکت شود.
در ایران چطور کار میکند؟
شرکت طرحی با مبلغ، مدت و برنامه مالی روشن به یکی از سکوهای تأمین مالی جمعی ارائه میکند. سکو طرح را ارزیابی میکند، طرح در فرابورس ثبت میشود و پس از صدور تضمین، برای مدت کوتاهی در سکو به سرمایهگذاران عرضه میشود. وقتی مبلغ کامل شد، پول طبق برنامه به شرکت پرداخت میشود و شرکت باید گزارشهای دورهای پیشرفت طرح را منتشر کند و سود را در موعدهای اعلامشده بپردازد.
برای چه شرکتی مناسب است؟
برای شرکتی که طرح مشخصی با فروش و جریان نقد قابل پیشبینی دارد؛ مثل خرید مواد اولیه برای یک سفارش، تولید یک محموله یا اجرای یک پروژه کوتاهمدت. اگر وام بانکی دیر میرسد یا وثیقه کافی ندارید، تأمین مالی جمعی میتواند جایگزین خوبی باشد. برای نیاز عمومی سرمایه در گردش بدون طرح مشخص معمولاً مناسب نیست.
هزینه واقعی آن چقدر است؟
هزینه فقط سود سرمایهگذاران نیست. کارمزد سکوی عامل، کارمزد ضمانتنامه و سپردهای که بانک ضامن مسدود میکند همه به هزینه اضافه میشوند. به همین دلیل نرخ مؤثر سالانه یک طرح ممکن است چند ده درصد بالاتر از سود اعلامشده باشد. پیش از تصمیم، هزینه را با محاسبهگر هزینه واقعی تأمین مالی بسنجید و با وام بانکی مقایسه کنید.
یک رکورد تازه
به گزارش فرابورس، تأمین مالی جمعی در شش ماه نخست ۱۴۰۵ حدود ۱۸٫۹ همت پول جذب کرد؛ بیش از کل سال ۱۴۰۴ و در ۷۵۰ طرح. این ابزار حالا بیش از نیمی از تأمین مالی بدهی شرکتها در فرابورس را به خود اختصاص داده است.
پرسشهای رایج
کراد فاندینگ همان فروش سهام است؟
خیر. بیشتر طرحهای تأمین مالی جمعی در ایران مشارکت در یک طرح مشخصاند و سرمایهگذار سهامدار شرکت نمیشود. نوع سهامی هم وجود دارد اما کمتر رایج است.
بدون ضمانتنامه میشود کراد فاندینگ گرفت؟
در بیشتر سکوها ضمانتنامه بانکی، بیمهای یا صندوق پژوهش و فناوری لازم است. ضمانت صندوقهای پژوهش و فناوری برای شرکتهای دانشبنیان معمولاً سپرده کمتری میخواهد.
چقدر طول میکشد؟
از ارزیابی سکو تا جمع شدن پول معمولاً چند هفته تا دو سه ماه؛ بیشترین زمان صرف آماده کردن پرونده و گرفتن ضمانتنامه میشود.